22.7 C
Athens
Πέμπτη, 4 Ιουνίου, 2020

Covid-19: Η ψυχολογική επιβάρυνση του υγειονομικού προσωπικού

✚ ΑΘΗΝΑ

Δωρεάν μαστογραφίες από το Δήμο Αθηναίων και την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία στις 10, 11 και 12 Ιουνίου

Η καλύτερη εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού είναι η μαστογραφία. Ο Δήμος Αθηναίων και η Διεύθυνση Δημοτικών Ιατρείων και Δημόσιας...

Ορθοπεταλιές για την Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου στην πλατεία Κοτζιά

Εκδήλωση γιά την χρήση του ποδηλάτου πραγματοποιήθηκε έξω από το δημαρχιακό Μέγαρο της πλατείας Κοτζιά, παρουσία του υπουργού Ενέργειας Κωστή Χατζηδάκη, του προέδρου της...

Ο «Μεγάλος Περίπατος» κλείνει το Ιστορικό Τρίγωνο της Αθήνας -Πού θα απαγορεύονται τα ΙΧ

Στο προσωρινό περιορισμό (3 μήνες + 3 μήνες παράταση) της κυκλοφορίας οχημάτων στο κέντρο της Αθήνας προβλέπει ΚΥΑ που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδας της κυβερνήσεως...

«Elephant»: Το 3ο πανελλήνιο βραβείο εικονικής επιχείρησης στα ΓΕΛ Φιλοθέης και Τραγαίας Νάξου

Η εικονική μαθητική επιχείρηση «Elephant», που δημιούργησαν μαθητές του Γενικού Λυκείου Φιλοθέης και του Γενικού Λυκείου Τραγαίας Νάξου, στο πλαίσιο του μαθήματος «Εικονική Επιχείρηση»...

Νέο κεφάλαιο για την πλατεία Ομονοίας

Ένα νέο κεφάλαιο ξεκίνησε για την πλατεία Ομονοίας που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Πέμπτης από τον Δήμαρχο Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη και παραδόθηκε στο κοινό....

Το υγειονομικό προσωπικό, το οποίο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης αυτήν την πρωτόγνωρη κατάρρευση εθνικών συστημάτων υγείας που συμβαίνει σε ολόκληρο τον πλανήτη εξαιτίας της πανδημίας του κορoνοϊού, είναι αυτό που σηκώνει το μεγαλύτερο φορτίο.

Όχι μόνο από πλευράς φόρτου εργασίας, αλλά και από πλευράς ψυχολογικής επιβάρυνσης. Έρευνες που δημοσιεύονται δείχνουν πολύ αυξημένα ποσοστά άγχους, ψυχολογικής αναστάτωσης, αϋπνίας και συμπτωμάτων κατάθλιψης στο προσωπικό νοσοκομείων που νοσηλεύουν ασθενείς με Covid-19. Όλα τα παραπάνω έρχονται να προσθέσουν επιπλέον βάρος σε ένα προσωπικό, το οποίο ήδη από τα προηγούμενα χρόνια της οικονομικής ύφεσης «κουβαλά» αυξημένα ποσοστά επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout).

Ο Άγις Γούζαρης, Ψυχίατρος, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνική Ψυχιατρική και Επιστημονικά Υπεύθυνος στην εταιρεία ΨΥΧΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ, (psychikifrontida.gr), υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις του burnout στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και στη χώρα μας, δεν είναι καθόλου αμελητέες: πέρα από την επιβάρυνση του ίδιου του ιατρού, έχει επικίνδυνες  συνέπειες και για τους ασθενείς καθώς αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα ιατρικού σφάλματος. «Ένα “τσουνάμι” -όχι μόνο από πλευράς όγκου και φόρτου εργασίας αλλά και από πλευράς ποιοτικά πρωτόγνωρων κλινικών και οργανωτικών απαιτήσεων και προκλήσεων- είναι έτοιμο να χτυπήσει ένα ήδη εξουθενωμένο και αποδεκατισμένο υγειονομικό προσωπικό σε υγειονομικά συστήματα ελλιπώς προετοιμασμένα (ειδικά στη χώρα μας) να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις. Η κατάρρευση, σωματική και ψυχολογική του υγειονομικού προσωπικού της βόρειας Ιταλίας, ήδη έχει συμβεί, ενώ είναι γνωστό ότι σε όλες τις χώρες το 12-15% των κρουσμάτων αφορούν υγειονομικούς με πολυάριθμα θύματα ανάμεσά τους», τονίζει ο ειδικός. Το στρες, η κούραση και ο φόβος είναι αναπόφευκτα επακόλουθα στις δεδομένες συνθήκες του παρόντος. Αντιδρούν, όμως, όλοι οι γιατροί ή οι νοσηλευτές απέναντι σε αυτή την πρωτοφανή πρόκληση με τον ίδιο τρόπο; Τι έχει πει ο Επίκτητος Ο Άγις Γούζαρης, επισημαίνει  τι η προσωπικότητα του κάθε εργαζόμενου στον τομέα της Υγείας είναι καθοριστικός παράγοντας για τη συναισθηματική του αντίδραση, αλλά και για τη στάση του απέναντι στο πρόβλημα.

Συγκεκριμένα ο ειδικός αναφέρει:

«Ο Επίκτητος λέει: “Ταράττει τους ανθρώπους ου τα πράγματα, αλλά τα περί των πραγμάτων δόγματα”, δηλαδή: “Οι άνθρωποι ταράζονται όχι από αυτά που συμβαίνουν αλλά από την άποψή τους για αυτά που συμβαίνουν”. Αναμφισβήτητα η πανδημία του COVID-19 και η  επαπειλούμενη κατάρρευση ολόκληρων εθνικών συστημάτων υγείας είναι κάτι το  πρωτόγνωρο και για την παγκόσμια ιατρική και υγειονομική κοινότητα. Πώς θα τα βγάλουν πέρα αυτοί που μάχονται στην πρώτη γραμμή; Την απάντηση την έχει ήδη δώσει ο Επίκτητος».

Η γνώση που έχουν αποκομίσει οι γιατροί μελετώντας πάσχοντες από Διαταραχή  Μετατραυματικού Στρες, επιβεβαιώνει τον Επίκτητο: η προσωπικότητα, η νοοτροπία με άλλα λόγια, και ο βαθμός ετοιμότητας του ατόμου για το τραυματικό γεγονός είναι αυτά που καθορίζουν το αν θα πάθει αυτή την ψυχική διαταραχή και το πόσο σοβαρή θα είναι. Ο γιατρός προσθέτει: «Συνεπώς η ψυχολογική επιβάρυνση, η ψυχολογική αντοχή καθώς και η επαγγελματική απόδοση εξαρτώνται από την προσωπικότητα του κάθε υγειονομικού. Ο  κάθε υγειονομικός είναι αντιμέτωπος με δύο βασικές προκλήσεις: την προφύλαξη της δικής του ασφάλειας (και κατ’ επέκταση και των οικείων του) και την εκτέλεση του καθήκοντος. Κάποιοι θα δουν αυτές τις δυο προκλήσεις ως αντίθετες (η μία εις βάρος της άλλης): αυτοί που περισσότερο νοιάζονται για τον εαυτό τους (άτομα με ενισχυμένα ναρκισσιστικά ή  ψυχοπαθητικά στοιχεία) θα προτιμήσουν να βάλουν τη δική τους ασφάλεια και άνεση υπεράνω του καθήκοντος ενώ αυτοί που έχουν ενισχυμένα ιδεοψυχαναγκαστικά ή/και  αυτοθυσιαστικά στοιχεία στο χαρακτήρα τους, μπορεί να αμελήσουν την ασφάλειά τους  προκειμένου να βοηθήσουν το συνάνθρωπο». Οι Ψυχολογικοί τύποι ανάμεσα στο υγειονομικό προσωπικό και πως θα αντιδράσουν απέναντι στην πρόκληση. Ο ψυχίατρος αναλύει τις πιθανές αντιδράσεις που μπορεί να έχει ο καθένας εργαζόμενος στην Υγεία, αλλά και τις επιπτώσεις τους ανάλογα με την προσωπικότητά του.

• Οι περισσότερο ώριμοι (κατά τη γνώμη του γράφοντος) θα αντιμετωπίσουν τις δυο  προκλήσεις όχι αντιθετικά αλλά σε ισορροπία: είναι εκείνοι που έχουν μάθει να φροντίζουν,  όχι μόνο τους άλλους αλλά ταυτόχρονα και τον εαυτό τους.
• Άτομα με έντονα φοβικά στοιχεία (υπερεκτίμηση του κινδύνου) ενδεχομένως να   παραλύσουν» από το φόβο τους.
• Όσοι είναι υπερ-ελεγκτικοί θα βιώσουν έντονο στρες μπροστά στο πρωτόγνωρο, το  γνωστό και το απρόβλεπτο αυτής της κατάστασης.
• Άτομα στα οποία ο ναρκισσισμός τους εκδηλώνεται με μια «μεγαλομανιακή» αντίληψη ότι είναι απρόσβλητοι μπορεί να βάλουν τον εαυτό τους (ίσως και άλλους) σε κίνδυνο.
• Εκείνοι που διαθέτουν αυτοπεποίθηση και θέτουν τον πήχη των προσδοκιών τους σε ρεαλιστικό πλαίσιο («δεν μπορώ να τους σώσω όλους, όμως θα κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ») είναι πιθανότερο να βιώσουν λιγότερο
άγχος και να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα.
• Αντίθετα, όσοι νιώθουν ανεπαρκείς (ακόμη και αν δεν είναι) ή θέσουν τον πήχη των προσδοκιών τους σε μη-ρεαλιστικά (τελειοθηρικά) πλαίσια («οφείλω να τους σώσω όλους πάση θυσία») αναμένεται να βιώσουν έντονο άγχος, απογοήτευση, αυτοενοχή και συνεπώς κατάθλιψη, ίσως είναι αυτοί που θα καταρρεύσουν πρώτοι.

Συμπερασματικά, εκείνοι που στην προσωπικότητά τους διαθέτουν πιο ώριμα χαρακτηριστικά είναι εκείνοι που θα έχουν τη μικρότερη επιβάρυνση και θα ανταπεξέλθουν πολύ πιο λειτουργικά.

«Προσωπικά πιστεύω ότι η μεγάλη πλειοψηφία του υγειονομικού προσωπικού, μέσα από την προηγούμενη εμπειρία και εξοικείωσή τους να αντιμετωπίζουν δύσκολα περιστατικά κάτω από αντίξοες συνθήκες, έχουν ενισχύσει τους πιο λειτουργικούς μηχανισμούς ανταπόκρισης  (copying mechanisms)», αναφέρει ο ψυχίατρος κ. Γούζαρης. Τι θα πρέπει να κάνουν οι γιατροί και οι νοσηλευτές, αλλά και εμείς για να τους βοηθήσουμε. Πως μπορούν οι μαχητές της πρώτης γραμμής να βοηθήσουν τον εαυτό τους να αντέξει και να ανταπεξέλθει σε αυτή τη δύσκολη δοκιμασία; Ο κ. Άγις Γούζαρης, δίνει σημαντικές συμβουλές:«Κατ αρχάς πώς μπορούμε εμείς να τους βοηθήσουμε; Αρχίζουμε από το πιο σημαντικό: οφείλουμε όλοι μας να ακολουθήσουμε τα μέτρα που έχει θεσπίσει η Πολιτεία με στόχο να μην καταρρεύσει το σύστημα υγείας. Να κάνουμε ό,τι μπορούμε άμεσα για να εξασφαλίσουμε τα απαραίτητα μέσα ατομικής προστασίας και τις εφεδρείες στο υγειονομικό προσωπικό προκειμένου αυτοί να είναι σε θέση να περιθάλψουν αποτελεσματικά όσους από εμάς νοσήσουν».

Οι ίδιοι οι υγειονομικοί, όμως, χρειάζεται να μεριμνήσουν για την ψυχολογική τους αποφόρτιση, υπογραμμίζει ο ειδικός: «Καταρχάς να αναγνωρίσουν και να αποδεχτούν ως ανθρώπινο και δικαιολογημένο το άγχος και την αγωνία τους και να διερευνήσουν τις σκέψεις που τους προκαλούν αυτά τα συναισθήματα: Καταστροφολογούν υπέρμετρα; Έχουν τελειοθηρικές επιδιώξεις;». Ως προς τα απλά μέτρα ψυχολογικής φροντίδας και αυτοπροστασίας που πρέπει να λάβουν γιατροί και οι νοσηλευτές μας; Αυτά είναι τα εξής:

• να εστιάσουν στο εδώ και τώρα (ποιο πρόβλημα έχω, πως μπορώ να το λύσω),

• να εστιάζουν σε όσα περισσότερα θετικά ερεθίσματα μπορούν,

• να προσπαθήσουν να διαμορφώσουν ρεαλιστικές απόψεις για το τι μπορούν να κάνουν και μέχρι που φθάνει η προσωπική τους ευθύνη,

• να αποφορτιστούν μέσα από «αλλαγή παραστάσεων»: μικρά διαλείμματα, ενασχόληση με κάτι άλλο, επαρκής ανάπαυση, έστω λίγη επαφή με τη φύση, λίγο χιούμορ.

• Ιδανικό θα ήταν να γίνονταν σε τακτική βάση ομάδες αυτοβοήθειας με το συντονισμό ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ο ψυχίατρος κ. Γούζαρης τονίζει ότι όλα αυτά που βιώνουμε στο σήμερα «είναι ένα τεστ για όλους μας, ένα τεστ που θα μας δείξει ποια είναι τα δυνατά και ποια τα αδύνατα σημεία μας ως άτομα, ως επαγγελματίες υγείας, ως κοινωνίες, μια ευκαιρία να μάθουμε και να βελτιωθούμε».
Κλείνοντας ο γιατρός καταλήγει: «Στο πρόσωπο της εκ Περσίας συναδέλφου Dr Shirin Rouhani, η οποία πάσχουσα η ίδια, με τον ορό στο χέρι, συνέχιζε να ασκεί τα καθήκοντά της, τιμώ όλους τους συναδέλφους που έπεσαν και θα πέσουν μαχόμενοι αφιερώνοντας το “Ω ξειν, αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι” του Σιμωνίδη του Κείου».

Νίνα Κομνηνού

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Η Τότεναμ πήρε δάνειο 195 εκ. ευρώ λόγω της πανδημίας

Η Τότεναμ έκανε γνωστό ότι πήρε δάνειο ύψους 195 εκατομμυρίων ευρώ από την Τράπεζα της Αγγλίας, για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές απώλειες λόγω της...

Ιταλία: Μείωση των κρουσμάτων, μικρή αύξηση των θανάτων

Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων κορονοϊού στην Ιταλία είναι 234.013. Οι νεκροί έφτασαν τους 33.689. Παράλληλα, 161.895 άνθρωποι έχουν ιαθεί. Χθες το σύνολο κρουσμάτων του...

Τι περιλαμβάνει το πακέτο στήριξης-μαμούθ της γερμανικής οικονομίας

Ιστορικό πακέτο στήριξης της γερμανικής οικονομίας ύψους 130 δις ευρώ αποφάσισε ο Μεγάλος Συνασπισμός για την περίοδο 2020-2021. Μεταξύ άλλων, το πακέτο προβλέπει: Μείωση των...

Βάρκα με 32 πρόσφυγες και μετανάστες έφτασε το απόγευμα στην παραλία Παλιός της Λέσβου

Μια βάρκα με 32 σύμφωνα με την πρώτη καταμέτρηση πρόσφυγες και μετανάστες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, Αφρικανικής και Αφγανικής καταγωγής έφτασε σήμερα το απόγευμα,...

“Αποφασισμένος” να θέσει υπό τον έλεγχό του όλη τη Λιβύη ο Φάγιεζ αλ Σάρατζ

Ο επικεφαλής της αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ κυβέρνησης της Λιβύης, Φάγιεζ αλ Σάρατζ, δήλωσε σήμερα ότι είναι «αποφασισμένος» να θέσει υπό τον έλεγχό του...

Ισπανία: Στους 27.133 οι νεκροί από τον κορονοϊό- Στα 240.660 τα κρούσματα

Ο απολογισμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους έχοντας διαγνωστεί με κορονοϊό στην Ισπανία έφτασε τους 27.133, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του...

Χρηματιστήριο: Στις 669,79 μονάδες, με πτώση 0,63%, έκλεισε ο ΓΔ

Πτωτικές τάσεις επικράτησαν στη σημερινή συνεδρίαση του Χρηματιστηρίου, με την αγορά να υποχωρεί μετά από τρεις ανοδικές συνεδριάσεις, στη διάρκεια των οποίων ο βασικός...

ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Δήμος Αθηναίων: Ανοίγουν την Παρασκευή όλες οι παιδικές χαρές

Από τον Δήμο Αθηναίων ανακοινώνεται ότι ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), προχωρά από την Παρασκευή 5 Ιουνίου στην επαναλειτουργία...

«Αγνώριστη» η Ηφαίστου

Η άλλοτε «ασφυκτική» από κόσμο οδός Ηφαίστου στο Μοναστηράκι, με τα δεκάδες τουριστικά μαγαζιά, έχει πια μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν λόγω...

Δωρεάν μαστογραφίες από το Δήμο Αθηναίων και την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία στις 10, 11 και 12 Ιουνίου

Η καλύτερη εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού είναι η μαστογραφία. Ο Δήμος Αθηναίων και η Διεύθυνση Δημοτικών Ιατρείων και Δημόσιας...

Χωρίς τραμ το πρωί του Σαββάτου η παραλιακή στον Άλιμο

Διακοπή της κυκλοφορίας των συρμών της γραμμής του Τραμ στο τμήμα από τη στάση «Ζέφυρος» έως τη στάση «Μουσών» θα υπάρξει το πρωί του...

Ουσιαστική νομοθεσία για την πλαστική ρύπανση ζητά η Greenpeace

Εν όψει της κατάθεσης του νομοσχεδίου για τα πλαστικά μιας χρήσης η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace επισημαίνει στην κυβέρνηση τους έξι βασικούς άξονες στους οποίους πρέπει...