23.7 C
Athens
Σάββατο, 8 Αυγούστου, 2020

Η μάχη της «Ηλεκτρικής»

✚ ΑΘΗΝΑ

Υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, «το παιδί, η πόλη και τα μνημεία»

Υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, τέθηκε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία», σφραγίζοντας...

Αthens Film Office: Η Αθήνα διεκδικεί να γίνει πόλος έλξης για τη διεθνή κινηματογραφική παραγωγή

Τη λειτουργία Γραφείου εξυπηρέτησης των γυρισμάτων κινηματογραφικών παραγωγών στη χώρα, σε συνεργασία με το γραφείο Συνεδρίων και Επισκεπτών του Δήμου Αθηναίων, εξήγγειλε μέσω του...

Μουσεία και Πολιτιστικά Κέντρα του Δήμου Αθηναίων ανοίγουν αυλές και κήπους για τα παιδιά

Στις όμορφες αυλές και τους πράσινους κήπους των Μουσείων και Πολιτιστικών Κέντρων του, ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ) εγκαινιάζει μια...

Κίνημα προσβασιμότητας στην Αθήνα – Συνεργασία για τη βελτίωση της διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία

Πρωτόκολλο συνεργασίας υπέγραψαν την Τρίτη 22 Ιουλίου ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) Ιωάννης Βαρδακαστάνης και ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης,...

Το 1ο καλοκαιρινό φεστιβάλ του περιοδικού δρόμου «Σχεδία» είναι γεγονός

Αυτό το καλοκαίρι συναντιόμαστε στο κέντρο της πόλης, στην οδό Κολοκοτρώνη, στο νούμερο 56 και στον πεζόδρομο της Νικίου για τη μεγάλη γιορτή πολιτισμού...

Ήταν Παρασκευή 13 Οκτωβρίου πριν από 74 χρόνια, το 1944, όταν γράφτηκε μία ακόμη «χρυσή» σελίδα στην ιστορία της χώρας με τη μάχη της Ηλεκτρικής.

Την προηγούμενη μέρα, Πέμπτη 12 Οκτωβρίου, μετά από 42 και πλέον μήνες ναζιστικής κατοχής η Αθήνα απελευθερώνεται από τους Γερμανούς, οι οποίοι δεσμεύονται ότι δεν θα πειράξουν καμία από τις κτιριακές υποδομές της πρωτεύουσας.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και για τον Πειραιά, όπου οι ναζί είναι αποφασισμένοι να μην τον εγκαταλείψουν και να φύγουν, αλλά να κάνουν το τελευταίο χτύπημά τους. Στόχος τους το εργοστάσιο της «Ηλεκτρικής» στο Κερατσίνι, το οποίο θα ανατίναζαν, με κίνδυνο ο Πειραιάς και η Αθήνα να βυθιστούν για μήνες στο σκοτάδι, τα εργοστασία να μην δουλέψουν, το λιμάνι να υπολειτουργεί, ενώ τραμ και ΗΣΑΠ να παροπλιστούν.

Οι Έλληνες μαχητές όμως υποψιάστηκαν για το σαμποτάζ και τους περίμεναν. Εξάλλου από το πρωί της 12ης Οκτωβρίου ο Πειραιάς ταρακουνήθηκε από πολλαπλές εκρήξεις στο Τελωνείο, το Λιμεναρχείο, τον ΟΛΠ και αλλού.

Όπως γράφει όμως ο Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας στην ιστοσελίδα του «Η υποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων ξεκίνησε από την Αθήνα και τον Πειραιά. Η Στρατιωτική Διοίκηση Αττικής βρισκόταν σε ετοιμότητα ώστε να διατηρηθεί η τάξη και να προφυλαχθούν τα δημόσια κτίρια. Η αστυνομία, η πυροσβεστική, εν ενεργεία αξιωματικοί και η χωροφυλακή, θα συνέβαλαν σε αυτή τη διαδικασία.

Σύμφωνα με τη διαταγή 158/10.10.1944 της Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής «περί μέτρων δια την εξασφάλισιν της τάξεως», ο φρούραρχος Πειραιά, σε συνοικίες «έξωθε της Κεντρικής ζώνης» όπως η Δραπετσώνα και η Κοκκινιά, μπορούσε να χρησιμοποιεί «Μονάδες του ΕΛΑΣ» για «την τήρησιν της τάξεως».

Οι δυνάμεις του 6ου Ανεξάρτητου Συντάγματος του ΕΛΑΣ -όπως αποτυπώνεται και στις μαρτυρίες του Κεπέση και του Κωτσάκη- ήταν σε επιφυλακή, γνωρίζοντας πως οι Γερμανοί είχαν ήδη προβεί σε εγκατάσταση εκρηκτικού μηχανισμού μέσω των φρεατίων στο λιμάνι του Πειραιά.

Το βράδυ της 11ης προς τη 12η Οκτωβρίου, δυνάμεις του ΕΛΑΣ απενεργοποίησαν τη συσκευή πυροδοτήσεως και τον κεντρικό εκρηκτικό μηχανισμό, αλλά εξακολουθούσαν να θεωρούν πιθανή την επίθεση στις μονάδες της βιομηχανικής ζώνης.

Νωρίς το απόγευμα της 12ης Οκτωβρίου, ο Σωτήρης Κυβέλος και ο Νίκανδρος Κεπέσης επισκέφθηκαν τη Διεύθυνση της Αστυνομίας στον Πειραιά –μετά από αίτημα του Στρατιωτικού Διοικητή Αττικής– όπου συνάντησαν δύο Συνταγματάρχες της Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής και βρετανούς αξιωματούχους για να συζητήσουν το θέμα της προστασίας της πόλης και των υποδομών της, μιας και όλες οι «πληροφορίες» ανέφεραν πως η γερμανική υποχώρηση δεν θα ήταν αντίστοιχη με της Αθήνας.

Σε έκθεση που συνέταξε και υπέγραψε την 1η Νοεμβρίου, η Διοίκηση του 6ου Ανεξάρτητου Συντάγματος Πειραιά -ο Σωτήρης Κυβέλος και ο Νίκανδρος Κεπέσης- ανέφεραν πολύ αναλυτικά τα όσα διαδραματίστηκαν στην Αστυνομική Διεύθυνση Πειραιά, τονίζοντας την εχθρότητα, την ανοργανωσιά, τη συνεχή αμφισβήτηση και τη διαρκή επιθετικότητα προς τον ΕΛΑΣ.

Τη στιγμή που η διοίκηση του συντάγματος ήταν καθηλωμένη σε «ατελείωτες» συζητήσεις, που δεν μπορούσαν να καταλήξουν σε κοινή στρατηγική απόφαση όλων των πλευρών, οι λόχοι του ΕΛΑΣ παρέμεναν σε ετοιμότητα και αντιμετώπισαν με επιτυχία τις γερμανικές επιθέσεις.

Στην ΚΟΠΗ, το στρατιωτικό εργοστάσιο στο κέντρο του συνοικισμού της Δραπετσώνας, η γερμανική φρουρά του μέχρι νωρίς το απόγευμα δεν είχε αποχωρήσει, με αποτέλεσμα ο λόχος της περιοχής νεκροταφείο Αναστάσεως-ΚΟΠΗ του Ι τάγματος του ΕΛΑΣ που είχε δημιουργηθεί τον Σεπτέμβρη να βρίσκεται σε επιφυλακή.

Μια πρώτη, μικρής έκτασης έκρηξη στο κτίριο του εργοστασίου προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση του λόχου υπό τον φόβο της ανατίναξης του εργοστασίου. Ο λόχος μέσα σε λίγα λεπτά βρισκόταν έξω από το εργοστάσιο σε θέση μάχης, ενώ με τα χωνιά ζητούσαν από τους κατοίκους του συνοικισμού «να ξεσηκωθούν». Η γερμανική φρουρά έβαλλε κατά του ΕΛΑΣ και αντίστροφα για αρκετά λεπτά, όμως οι ΕΛΑΣίτες είχαν ήδη προσεγγίσει το προαύλιο του εργοστασίου και καλούσαν τη γερμανική δύναμη να παραδοθεί. Η «σαρωτική επίθεση» που ακολούθησε οδήγησε στην παράδοση και τη διάσωση του εργοστασίου. Στη μάχη σκοτώθηκαν οι Παναγιώτης Κοσμίδης, Παναγιώτης Μαυρομάτης και Ακρίτας Τοροσιάδης.

Λίγες ώρες αργότερα, τα ξημερώματα της 13ης Οκτωβρίου, διεξήχθη και η τελευταία μάχη του πολέμου, η μάχη για τη διάσωση του εργοστασίου της Ηλεκτρικής. Ο Πέτρος Μακρής πολέμησε στη μάχη αυτή και οι αναμνήσεις του, 70 χρόνια μετά, παραμένουν ζωντανές.

«Ο 1ος, ο 2ος και ο 3ος λόχος δώσαν μάχη στην Ηλεκτρική. Ο 1ος ήταν ακριβώς έξω από εργοστάσιο, στην Ευγένεια, ο 3ος λόχος του Ιωακειμίδη και ο 2ος λόχος μετά τη Λ. Δημοκρατίας. Όταν μιλάμε για λόχους του ΕΛΑΣ εννοούμε 25-30 άνδρες και αυτούς όχι πλήρως οπλισμένους, όμως υπήρχαν αρκετές χειροβομβίδες, όπλα λίγα, αυτόματα ένα. Όλα κρίθηκαν από τη στρατηγική. Αφήσαμε τους Γερμανούς και πέσανε μέσα στο πηγάδι. Εμείς στεκόμασταν στον λόφο, πάνω από το εργοστάσιο, δίπλα στον δρόμο που υπήρχε.

Οι Γερμανοί, νομίζοντας πως είναι πανίσχυροι, πέσανε στη γούβα έξω από το εργοστάσιο. Και εμείς ήμασταν από πάνω τους. Εμείς ήμασταν σε επιφυλακή όλη νύχτα από το προηγούμενο βράδυ. Ο Καλαποθάκος είχε συμφωνήσει με τον Γερμανό διοικητή του εργοστασίου ότι θα το εγκαταλείψουν χωρίς να το πειράξουν και εμείς δεν θα τους πειράζαμε, και πράγματι το απόγευμα [12 Οκτώβρη] έφυγαν. Όμως ο Κεπέσης δεν πίστευε, ότι έτσι απλά θα φεύγαν και μας είχε σε επιφυλακή μέχρι να φύγουν τελείως από την πόλη.

Στις 6 το πρωί (13 Οκτωβρίου) ακούσαμε μια έκρηξη στο Ικόνιο. Ανατίναξαν τα καζάνια στο Ικόνιο. Αμέσως καταλάβαμε πως είχε δίκιο ο καπετάνιος, πήραμε τα όπλα στα χέρια και περιμέναμε. Λίγο μετά, τους είδαμε να πλησιάζουν, τους αφήσαμε, τους αφήσαμε να πέσουν στη γούβα.

Στις 6.45 εμφανίστηκε το γερμανικό απόσπασμα που είχε ανατινάξει τη Shell και το οποίο είχε λάβει τη διαταγή να καταστρέψει τα εργοστάσια του Αγίου Γεωργίου και του Νέου Φαλήρου, όπως ομολόγησε αργότερα ο επικεφαλής Γερμανός Χανς Λίντερμαν που συνελήφθη αιχμάλωτος.

Το απόσπασμα ανήκε στο ειδικό επί των ανατινάξεων τμήμα του Μηχανικού των Es Es. Αποτελείτο από 56 άνδρες βαριά οπλισμένους με αυτόματα και τέσσερα μηχανοκίνητα πολυβόλα. Μόλις οι Γερμανοί πλησίασαν την πύλη του εργοστασίου, ο σκοπευτής Χρήστος Φερούσης πυροβόλησε μέσα από το εργοστάσιο τον οδηγό του πρώτου οχήματος, υποχρεώνοντας τη φάλαγγα να ακινητοποιηθεί κοντά στο γεφυράκι. Αμέσως μια χειροβομβίδα ανατίναξε ένα από τα γερμανικά οχήματα. Αιφνιδιασμένοι οι Γερμανοί δέχτηκαν καταιγιστικά πυρά από μια απόσταση περίπου εξήντα-εκατό μέτρων, που προερχόταν από όλες τις κατευθύνσεις.

Τη δύναμη του εργοστασίου, τους εργαζόμενους, τους είχαμε ενισχύσει με μια ομάδα δική μας, από τον ΕΛΑΣ, με παιδιά καλά, έμπειρα. Τους πολλούς τους φάγαμε τότε.

Κατεβήκαν βιαστικά και χαμένοι τότε από τα αυτοκίνητα και ξεκίνησε η μάχη, που κράτησε πολύ, πάνω από δυο ώρες, και είχαμε πρόβλημα, γιατί εμείς δεν είχαμε όπλα ενώ αυτοί είχαν αυτόματα όλοι».

Εκμεταλλευόμενοι την τοπογραφία του εδάφους και τη βεβαιότητα του καπετάνιου τους, ότι θα πραγματοποιηθεί γερμανική επίθεση, οι μαχητές του ΕΛΑΣ διέσωσαν το εργοστάσιο της Ηλεκτρικής. Στην τελευταία αυτή μάχη σκοτώθηκαν οχτώ μαχητές του ΕΛΑΣ, ο Νίκος Γεωργιάδης, ο Γιώργος Γκιόρδας, ο Ιωάννης Ηλιόπουλος, ο Αντώνης Καλαποθάκος, ο Ανδρέας Κουνούπας, ο Δημήτρης Μαργαρώνης ο Γρηγόρης Μεγγίσογλου και ο Συρίγος Παπάζογλου.

Από την πλευρά των Γερμανών οι απώλειες ήταν: 11 νεκροί, 21 τραυματίες και 24 αιχμάλωτοι, που παραδόθηκαν τις επόμενες μέρες στους Βρετανούς.

Τα όπλα, τα πυρομαχικά και οι εκρηκτικές ύλες που είχαν μαζί τους οι Γερμανοί -12 βαρέα πολυβόλα, 4 ελαφρά, 50 τουφέκια, 20 πιστόλια, 300 χειροβομβίδες, 50.000 φυσίγγια, 20 τεμάχια εκρηκτικές ύλες- επιβεβαιώνουν την πρόθεσή τους να ανατινάξουν το εργοστάσιο, αλλά και άλλες μονάδες της περιοχής.

Για να τιμήσει τη μάχη της «Ηλεκτρικής» ο Δήμος Κερατσινίου -Δραπετσώνας διοργανώνει την Κυριακή το απόγευμα εκδήλωση μνήμης με ομιλίες και συναυλία στο εργοστάσιο ΑΗΣ Αγ. Γεωργίου στην Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου.

Νεκτάριος Ανδριόπουλος

Ένας νεκρός και δύο τραυματίες από έκρηξη στο παλαιό εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ στην Ελευσίνα

Ένας άνδρας Ρομά έχασε τη ζωή του και δύο τραυματίσθηκαν από έκρηξη που σημειώθηκε λίγο πριν τις 3 το μεσημέρι στο παλαιό εργοστάσιο της...

Δελτίο Ειδήσεων στις 22.00

152 νέα κρούσματα κορωνοϊου και έναν ακόμη θάνατο το τελευταίο 24ωρο, ανακοίνωσε σήμερα ο ΕΟΔΥ. Ωστόσο, πριν από λίγο, μια ακόμη ασθενής κατέληξε στο...

Νέο ΦΕΚ για τη χρήση μάσκας

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ η απόφαση για την εφαρμογή του μέτρου της υποχρεωτικής χρήσης μάσκας σε εμπορικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, χώρους γραφείων (δημοσίων υπηρεσιών...

Τσεχία: Φωτιά σε πολυκατοικία – 10 νεκροί

Δέκα άνθρωποι έχασαν σήμερα τη ζωή τους σε μια πυρκαγιά που ξέσπασε σε πολυκατοικία στην ανατολική Τσεχία, έγινε γνωστό από την αστυνομία σε ένα...

Δελτίο ειδήσεων στις 21.00

152 νέα κρούσματα κορωνοϊου και έναν ακόμη θάνατο το τελευταίο 24ωρο, ανακοίνωσε σήμερα ο ΕΟΔΥ. Τον κώδωνα του κινδύνου κρούουν εκ νέου οι επιστήμονες. Αυστηροποιούνται...

Κορονοϊός: Πληροφορίες για 50 κρούσματα σε εργοστάσιο στην Χαλκιδική

Συναγερμός έχει σημάνει στην Χαλκιδική αφού σύμφωνα με δηλώσεις στον τηλεοπτικό σταθμό Open, της νομικής εκπροσώπου μεγάλης βιομηχανίας επεξεργασίας ελαιολάδου στη Χαλκιδική, 50 από...

Λίβανος: Οι διαδηλωτές έκαναν έφοδο στα κεντρικά της Ένωσης Τραπεζών

Διαδηλωτές έκαναν έφοδο σήμερα το βράδυ στα κεντρικά της Ένωσης Τραπεζών στο κέντρο της Βηρυτού, βάζοντας φωτιά εκεί προτού τους απωθήσουν στρατιώτες, μεταδίδει φωτορεπόρτερ...

ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Καλοκαίρι με design αγορές από τo Industrial Gas Museum Shop

Το Industrial Gas Museum Shop στηρίζει την εγχώρια καλλιτεχνική παραγωγή και προτείνει για το καλοκαίρι μοναδικά αντικείμενα,  και πρωτότυπα δώρα με έμφαση στη σύγχρονη...

Δέκα νέες ηλεκτρονικές υπηρεσίες από τον Δήμο Αθηναίων με λίγα μόνο «κλικ»

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων συνεχίζεται με ταχύτατους ρυθμούς κάνοντας πιο εύκολη την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων και μειώνοντας δραστικά την γραφειοκρατία...

Παρατείνεται μέχρι την 1η Οκτωβρίου η διαδικασία Ανάρτησης για το Κτηματολόγιο στην Αθήνα

Παρατείνεται μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2020, η διαδικασία της Ανάρτησης για όσους έχουν ακίνητη περιουσία στο Δήμο της Αθήνας, όπως ανακοίνωσε το Κτηματολόγιο. Πρόκειται για...

Ο δήμος Αθηναίων δίπλα στους άστεγους και το καλοκαίρι

Στο πλευρό των άστεγων και άπορων πολιτών της Αθήνας, που πλήττονται από τη φτώχεια και στερούνται τους βασικούς πόρους για να ανταπεξέλθουν στην καθημερινότητα,...

Εκπαιδεύοντας τους ψαράδες στη βιώσιμη αλιεία, στον καθαρισμό του βυθού και στη κυκλική οικονομία 

Mediterranean Cleanup 40 μηχανότρατες, 30 γρι-γρι και 50 σκάφη παράκτιας αλιείας καθαρίζουν 1500 κιλά πλαστικών θαλάσσιων απορριμμάτων κάθε εβδομάδα.σε Πειραιά, Λαύριο, Χαλκίδα, Κύμη και Πάτρα,...

Bottom Fullwidth