ΚΟΡΑΗ 4

ΚΟΡΑΗ 4

Στον πεζόδρομο της Κοραή, στο υπόγειο που βρίσκεται στον αριθμό 4, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, πολλοί έλληνες πέρασαν ημέρες και νύχτες φρίκης. Εκεί, στο κέντρο της Αθήνας, έξι μέτρα κάτω από τη γη, ήταν τα κρατητήρια της γερμανικής Komandantur.

Σήμερα, τα χαράγματα στους τοίχους, τα ευρήματα, ο ίδιος ο χώρος, μιλούν από μόνα τους και μας μεταδίδουν το μήνυμα της ελευθερίας και της ειρήνης. Μετά από τις εργασίες συντήρησης που έγιναν, το «Χώρο Ιστορικής Μνήμης 1941 - 1944», μπορούν όλοι να τον επισκεφθούν. 

Το κτίριο ανήκει στην Εθνική Ασφαλιστική, η οποία ξεκίνησε την κατασκευή του, το 1934 και ολοκληρώθηκε το 1938. Έφτιαξε ένα υπερσύγχρονο κτίριο για την εποχή, που αποτέλεσε και το Μέγαρο της εταιρείας. Εκεί, λειτούργησε ένας από τους πρώτους ανελκυστήρες, ενώ στο υπόγειο του κτιρίου, κατασκευάστηκε ένα αντιαεροπορικό καταφύγιο. Αυτό, έμελλε να μετατραπεί από τους Γερμανούς, σε κρατητήριο. Σε χώρο που καταδεικνύει καθαρά την ελεεινότητα του πολέμου και της κατοχής και την καταρράκωση των ανθρώπινων αξιών.

Λίγες ημέρες μετά την ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας, η κυβέρνηση επίταξε ένα μεγάλο μέρος του κτιρίου για τη στέγαση κρατικών υπηρεσιών.

Στις 27 Απριλίου 1941, ημέρα Κυριακή, στην Αθήνα μπήκαν τα γερμανικά στρατεύματα και μέσα σε μία εβδομάδα, επίταξαν το Μέγαρο της ανώνυμης ελληνικής εταιρείας γενικών ασφαλειών «Η Εθνική», το οποίο βρέθηκε έρμαιο της πολεμικής θύελλας.

Τα καταφύγια του Μεγάρου, που είχαν φτιαχτεί στα υπόγεια του κτιρίου, χρησιμοποιήθηκαν ως κρατητήρια. Προσφέρονταν εξάλλου ιδιαίτερα για τους κατακτητές, καθώς βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και η απομόνωση των κρατουμένων ήταν απόλυτη, παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν στο κέντρο της πόλης. Και στο πρώτο και στο δεύτερο υπόγειο, έχουν σε όλες τις προσβάσεις βαριές συμπαγείς σιδερένιες πόρτες και τα παράθυρα που βλέπουν προς τους φωταγωγούς, διαθέτουν διπλά συμπαγή σιδερένια παραθυρόφυλλα.

Γυναίκες, άντρες και παιδιά, κρατούνταν εκεί, ανακρίνονταν και βασανίζονταν, έως ότου μεταφερθούν στις φυλακές ή στο απόσπασμα.

Στους τοίχους έγραφαν συνθήματα και μηνύματα, αλλά και ζωγράφιζαν. Το ασβεστόχρωμα των τοίχων ήταν υπόλευκο και κατά τις εργασίες συντήρησης, διαπιστώθηκε ότι στη διάρκεια της κατοχής, ο χώρος βάφτηκε δύο φορές.

Οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων... απερίγραπτες. Σε πολλά μηνύματα, οι κρατούμενοι διαμαρτύρονταν πως δεν είχαν νερό. Έγραφαν γιατί συνελήφθησαν ή το όνομα του καταδότη τους.

Συγκλονιστικά είναι τα μηνύματα των παιδιών - κρατουμένων, οι περισσότεροι σαλταδόροι, που έγραφαν το όνομά τους και την ηλικία τους στους τοίχους. Ετών 14, γράφει ένα μήνυμα, μέσα σε μία ζωγραφισμένη καρδιά με δύο χέρια ανοιχτά. «Εκτελέσθει εν υπογείο» γράφει ένα άλλο.

Ονόματα, χρονολογίες, μηνύματα κάθε είδους, ύβρεις για τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους, σκέψεις και κάθε λογής σχέδια, διασώθηκαν και μετά τις εργασίες συντήρησης που έγιναν στους χώρους, μπορεί να τα διαβάσει ο επισκέπτης. Οι παραστάσεις κλιμακώνονται από τα απλοϊκά σκίτσα, μέχρι τα καλλιτεχνήματα.

Δε λείπουν ούτε σύντομες παρτιτούρες και απεικονίσεις μουσικών οργάνων, καθώς και παραστάσεις του περιβάλλοντος του κρατητηρίου, λαϊκοί στίχοι και κραυγές απελπισίας. Το φως ήταν ελάχιστο και όχι φυσικό σε αυτούς τους χώρους, με αποτέλεσμα οι κρατούμενοι να μη γνωρίζουν πότε ήταν μέρα και πότε νύχτα. Μετρούσαν τις ημέρες που περνούσαν εκεί μέσα, με σημάδια στους τοίχους.

Στα πρώην κρατητήρια της Komandantur, που σήμερα λειτουργούν ως μουσείο, μετά από απόφαση της Εθνικής Ασφαλιστικής, που αποφάσισε να διασώσει αυτό το μνημείο, βρέθηκα ως επισκέπτης κι εγώ. Είχα όμως την τιμή να ξεναγηθώ, από δύο κρατούμενους της εποχής.

Φοιτητές τότε, 21 και 22 ετών αντιστοίχως, σήμερα, στα 91 και 92 τους χρόνια, κατέβηκαν με συγκίνηση τα σκαλιά στα υπόγεια της Κοραή 4. Θυμήθηκαν τα βασανιστήρια και τις στιγμές που έγραφαν στους τοίχους πως η ζωή τους τελειώνει. 

«Εδώ βασανίστηκα και τώρα θα οδηγηθώ στο απόσπασμα. Έχε γεια».

Τους ευχαριστώ και τους ευγνωμονώ για το μάθημα ζωής που μου παρέδωσαν.

Στον ιστορικής μνήμης αυτό χώρο, στο δεύτερο υπόγειο της Κοραή 4, μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε και τη θεατρική παράσταση μίας ολιγομελούς ομάδας ηθοποιών. Πρόκειται για την ιστορία μίας κρατουμένης που διαδραματίζεται μέσα σε έναν πραγματικό χώρο όπου ζούσαν κρατούμενοι. Με σκηνικό τους τοίχους των γερμανικών κρατητηρίων, όπου ακόμη υπάρχουν γραμμένα τα μηνύματά τους.

Τις φωτογραφίες τις τράβηξα κατά την επίσκεψή μου στο χώρο, στον οποίο με υποδέχθηκαν οι υπεύθυνοι της Εθνικής Ασφαλιστικής. Ένα μεγάλο ευχαριστώ για τη φιλοξενία τους.

Οι ώρες κατά τις οποίες μπορείτε να επισκεφθείτε το χώρο είναι μόνο πρωινές, αλλά είναι ανοιχτός για το κοινό και τα Σάββατα έως τις 2 μετά το μεσημέρι.